Wonen in Opsterland
Het grondgebied van de gemeente Opsterland is ongeveer 23.000 hectare groot en vormt een onderdeel van de prachtige Friese Wouden. Ruimte, rust en natuurschoon zijn de drie punten die Opsterland tot een aantrekkelijke woongemeente maken.Opsterland omvat 16 dorpen, waarvan Olterterp het kleinste is en Gorredijk de grootste. In de meeste dorpen zijn de noodzakelijke basisvoorzieningen aanwezig, zoals een basisschool, een huisarts, dorpshuis, sportaccomodaties en een supermarkt. Gorredijk biedt de meeste voorzieningen en gaat ook steeds meer een functie voor de regio vervullen. Hier vindt men een gezellig en gevarieerd winkelcentrum, een cultureel centrum met een schouwburg (De Skâns), het Streekmuseum Opsterlân, een scholengemeenschap voor voortgezet onderwijs en een kunstgalerie. Beetsterzwaag is de hoofdplaats van Opsterland, waar het gemeentehuis is gevestigd. Hier treft u diverse kunstgaleries en uitgaansgelegenheden op culinair gebied aan. De bosrijke omgeving en de historische gebouwen, die nog herinneren aan de adellijke geschiedenis, maken Beetsterzwaag tot een van de mooiste woonplaatsen van Fryslân!Wonen in een Opsterlands dorp is bijzonder in trek. Zoals eerder gezegd vindt u hier nog volop rust en ruimte, met de grote plaatsen als Heerenveen en Drachten binnen handbereik. Bovendien zijn de grote steden gemakkelijk te bereiken via de A7 (Zwolle - Groningen) en de N381 (Emmen - Leeuwarden).In de lijn van wat de provincie beoogt, wil het gemeentebestuur van Opsterland dat de dorpen zoveel mogelijk hun eigen karakter behouden. De dorpen mogen wel groeien, maar niet te veel. Jaarlijks mogen er ongeveer 100 woningen in de gemeente bijkomen. Het merendeel zal in Ureterp en Gorredijk worden gebouwd. Gorredijk is aangewezen als groeikern. Dit heeft ook te maken met de centrumfunctie van Gorredijk op economisch gebied voor de regio. Uiteraard zullen in de structuurvisie ook de andere dorpen de nodige aandacht krijgen. Ureterp, Nij Beets en Tijnje nemen een bijzondere positie in vanwege hun ligging aan de A7. De schaalgrootte van de dorpen, zoals die van Bakkeveen en Wijnjewoude, is belangrijk voor de mate van groei van het aantal woningen. In de loop van 2001 zult u meer vernemen van de besluiten die de gemeenteraad zal nemen op dit gebied.
Terug naar boven
De naam die onze gemeente draagt komt voor het eerst voor in 1395, namelijk in de vorm van Upsateraland. Dit is een aanduiding voor de toenmalige bevolking die op hoger gelegen land woonde. Een andere benaming voor dit gebied die wij in de veertiende eeuw tegekomen is: Superhaudmare. Dit betekent: boven-hoofd-stroom. Hiermee werd de rivier De Boorn bedoeld, ook wel Ouddiep (It Alddjip) of Koningsdiep genoemd. Deze slingerde zich door een open en ruim gebied, met de dorpen als groene oasen verspreid aan weerszijden van de rivier. Het landschap werd verder bepaald door uitgestrekte heidevelden en open, onontgonnen gebieden.Opsterland bleef in het algemeen gevrijwaard van veel krijgsgeweld. Hoewel de Friezen en de Drenthen elkaar te lijf gingen bij Bakkeveen in 1231. De plunderingen en invallen tijdens de 80-jarige oorlog zijn wel het vermelden waard, maar zijn toch schaarse incidenten in de lange geschiedenis van Opsterland. Zichtbare herinneringen aan spannende tijden zijn de schansen aan de grenzen, bij Frieschepalen, ten oosten van Allardsoog (de nog bestaande Zwartendijksterschans) en bij Breeberg ten zuiden van Duurswoude. Wanneer de 17e eeuw al voor driekwart is verstreken wordt Gorredijk een militaire vestingplaats. Momenteel worden in dat dorp initiatieven ondernomen om de schans, die alleen nog maar op oude kaarten bestaat, op de een of andere manier in beeld te brengen.De geschiedenis van het veen is de geschiedenis van sociale onrust en strijd. Onlosmakelik daarmee verbonden is de naam van Domela Nieuwenhuis als een van de voorvechters voor sociale rechtvaardigheid en emancipatie van de arbeiders. De dorpen Nij Beets, Tijnje en Gorredijk spelen een markante rol in de sociale en politieke geschiedenis. Een andere markante lijn in de geschiedenis van Opsterland is die van de adel. Deze in of rond Beetsterzwaag wonende families (Fockens, Van Teijens, Lycklama à Nijeholt en andere) vinden we nog terug in de lijst van grietmannen. Deze mannen vertegenwoordigden (vanaf de 13e eeuw tot 1851) de grietenij (de voorloper van de gemeente) en spraken ook recht. Deze families spelen ook een belangrijke rol bij de ontginning van de veengebieden. Zij vormen de belangrijkste partij in de veencompagnieën. In dit opzicht zijn ze ook de partij in de hiervoor aangeduide politieke geschiedenis van onze gemeente. De belangrijkste monumentale gebouwen in Beetsterzwaag zijn verbonden met de geschiedenis van deze families. Wilt u meer weten over de geschiedenis van de gemeente Opsterland, de veenafgravingen, de sociale geschiedenis en het ontstaan van het landschap, dan is een bezoek aan het openluchtmuseum te Nij Beets of het streekmuseum te Gorredijk meer dan de moeite waard.
De gemeente Opsterland heeft diverse bezienswaardigheden die het bezoeken meer dan waard zijn. Zo zijn er enkel galerieën en musea. Daarnaast vindt u in de openlucht prachtige beelden en kunstwerken. Sommige ervan bevinden zich in mooie tuinen en parken, die zijn aangelegd door de 19e eeuwse Friese tuinarchitect Roodbaard. Deze parken en tuinen zijn op zich al de moeite waard om te bekijken. Hieronder een greep uit de vele galerieën en musea die Opsterland rijk is.
Beeldenpark: Tijnje, beeldentuin 't Ulenest.
Musea: Gorredijk, Streekmuseum Opsterlân, hierin vindt u informatie over de streek-eigen geschiedenis van Opsterland.
Musea: Nij Beets, 't Damhûs/Sudergemaal.
Musea: Tijnje, Opelmuseum
Rijksmonumenten in Opsterland:
Bakkeveen, De slotplaats, landhuis, zonnewijzer, tuinsieraad, aanleg bos en tuin.
Beetsterzwaag, Hoofdstraat 15, kerkgebouw met omheind kerkhof.
Beetsterzwaag, Hoofdstraat 17, voormalig raadhuis, thans galerie.
Gorredijk, Hoofdstraat 59, streekmuseum, voormalige openbare lagere school.
Gorredijk, Molenwal 3, Twee gebroeders, woning, gedeeltelijk kantoor.
Gorredijk, Stationsweg 35-37, Kazerne van de Koninklijke Marechaussee, thans woning.
Nij Beets, Domela Nieuwenhuisweg 49, It Damhûs, woning, thans museum.
Olterterp, Van Harinxmaweg 17, Huize Olterterp, landhuis, Koetshuis, voormalig ketelhuis.
- Inl.: VVV Gorredijk, tel (0513) 461875
In de gemeente zijn 29 basisscholen, waarvan 18 openbare scholen (de gemeente is schoolbestuur), 10 protestants-christelijke scholen en één school voor gereformeerd onderwijs. De basisscholen, uitgezonderd de school voor gereformeerd onderwijs, vormen het scholennetwerk. Zij hebben een eigen onderwijskundig schoolmodel ontwikkeld, waarin de relatie leraar-kind centraal staat. Het is het \'Open School Model\' genoemd omdat er openheid is naar kinderen, naar teamleden, naar inhoud, naar werkwijze, naar ouders en naar scholen. Hierdoor onderscheiden de Opsterlandse scholen zich van de andere basisscholen in Nederland.
Opsterland betekent: "Het land der op de hoge gronden wonenden". De huidge naam Opsterland komt voor het eerst in 1935 voor. In 1313 heette het gebied nog Superhaudmar(e). Het wapen zoals het nu wordt gebruikt is niet in één keer vastgesteld. Zo is er een kaart van 1622 waarop een zegel te zien is met voor het eerst vijf bomen erop. Deze vijf bomen vindt men daarna op alle afbeeldingen terug. Alle andere symbolen werden met de tijd afwisselend wel of niet gebruikt. Zo was er in de eerste wapens wel een haas zichtbaar en kwam pas in 1739, de hond voor, die wij nu in het wapen kennen. Voor 1739 loopt de haas soms naar links en op een ander afbeelding weer naar rechts. In 1818 werd het tegenwoordige gemeentewapen vastgesteld.
Inwoners per dorp per 31 maart 2006
Bakkeveen 2015
Beetsterzwaag 3698
Frieschepalen 1039
Gorredijk 6907
Hemrik 741
Jonkerslân 297
Langezwaag 1044
Lippenhuizen 1368
Luxwoude 432
Nij Beets 1701
Olterterp 86
Siegerswoude 891
Terwispel 1049
Tijnje 1490
Ureterp 4719
Wijnjewoude 2044
Totaal 29.512 inwoners.
Totaal 29.512 inwoners.